Złota zasada polskiego systemu prawnego brzmi lex retro non agit, co oznacza, że prawo nie działa wstecz. W kontekście Prawa budowlanego zasada ta ma fundamentalne znaczenie dla inwestorów, właścicieli nieruchomości oraz deweloperów. Oznacza ona, że nowo wprowadzane przepisy nie mogą negatywnie wpływać na sytuację prawną obiektów, które zostały wybudowane legalnie na podstawie wcześniej obowiązujących norm.

Odpowiadając bezpośrednio na pytanie: co do zasady, przepisy Prawa budowlanego nie działają wstecz. Istnieją jednak istotne niuanse dotyczące trwających postępowań oraz samowoli budowlanych, które warto znać.

Status legalnie wzniesionych budynków

Jeśli budynek został wybudowany i oddany do użytku zgodnie z prawem obowiązującym w dacie jego realizacji, późniejsze zmiany warunków technicznych (np. zaostrzenie norm energooszczędności czy odległości od granicy działki) nie zmuszają właściciela do jego przebudowy. Obiekt zachowuje pełną legalność. Wyjątkiem mogą być odrębne przepisy z zakresu ochrony przeciwpożarowej lub ochrony środowiska (np. uchwały antysmogowe), które czasem wymuszają dostosowanie starych obiektów do nowych standardów bezpieczeństwa, jednak nie wynika to wprost z ogólnego Prawa budowlanego.

Przepisy przejściowe a trwające procedury

Najwięcej wątpliwości pojawia się w momencie, gdy inwestor złożył wniosek o pozwolenie na budowę, a w trakcie jego rozpatrywania przez urząd wchodzą w życie nowe regulacje. W takich sytuacjach kluczowe są przepisy przejściowe dołączane do każdej nowelizacji ustawy.

Zazwyczaj ustawodawca chroni interesy inwestora – do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji stosuje się przepisy dotychczasowe.

Dzięki temu proces projektowy, który trwał miesiącami, nie musi być rozpoczynany od nowa z powodu nagłej zmiany prawa.

Samowola budowlana a zmiana prawa

Ciekawym przypadkiem jest legalizacja samowoli budowlanej. Jeśli budynek wzniesiono nielegalnie kilkadziesiąt lat temu, a organ nadzoru budowlanego wszczyna postępowanie dzisiaj, rodzi się pytanie: badamy zgodność z prawem dzisiejszym czy z okresu budowy?

Orzecznictwo sądów administracyjnych jasno wskazuje, że w przypadku legalizacji samowoli należy badać zgodność inwestycji z przepisami obowiązującymi w dacie jej powstania (o ile są one względniejsze dla inwestora) lub stosować uproszczone procedury legalizacyjne przewidziane dla bardzo starych samowoli (tzw. abolicja budowlana dla obiektów starszych niż 20 lat).

Źródło: https://kawecka-adwokat.pl/